زندگی نامه سید ابوالقاسم نباتی

سيد ابولقاسم متخلص به نباتي و مشهور به مجنون شاه و خان چوپان فرزند مير يحيي ( ملقب به سيد محترم اشتبيني ) به سال 1191 هجری تولد يافت ، دوران جواني خودرا در قريه اشتبين كه يكي از قراء با صفاي قره داغ اذربایجان و قره چای است با حشم داري و باغباني گذرانيد ، زيبايي هاي طبيعت اورا به سرودن اشعار بر انگيخت ، رفته رفته به عرفان گراييد بعدها به شهر اهر رفت و در بقعه شيخ شهاب الدين اهري گوشه عزلت گزيد و اواخر عمر باز به زادگاهش اشتبين برگشت
مرحوم عارف نباتي به كرات از آب رودخانه آراز مي گذشته و اصلاً جايي از بدنش و يا لباس هايش خيس نمي شده و طوري ماهرانه و ظريفانــــه اين عمل را انجام مي داده كه همه را مات و مبهوت و حيرت زده مــــــي كرده است . شنيده شده است كه آن مرحوم آراز را گاهــي در روي آب به پشت خوابيده عبور ميكرده است . و باز يكي از ملتزمين ركـــــابش در يكي از روزها در كنار آراز اظهار لعبه كرده و مي خواهد از آب عبور كند و در باور خودش كرامتي نشان دهد ، ولي به محض اينــــــــكه وارد آب مي شود نه تنها موفق نمي شود بلكه جسد نيمه جانش را ديگران نجـــــات مي دهند . مرحوم اين شعر را در حق وي سروده و اورا به رياضـــــــت و تهذيب نفس و پخته شدن در كوره روزگار دعوت ميكند :
گئت دولانگلن خام سن هنوز
پخته اولماغا چوخ سفر گرك
مرغ قاف ايله هم زبان اولوب
زيروه قالخماقا بال و پر گرك



اشعار سید ابوالقاسم نباتی

گؤره‌سن من نييه يارب بئله نالان اولدوم؟
غلط ائتديم كي سنه واله و حئيران اولدوم.
اودا ياخدين من بيچاره‌ني پروانه كيمي،
آجيغين گلدي مگر عاشيق انسان اولدوم؟
سود و سرمايه‌مي مجموع أليمدن آلدين،
نييه كيم زاهيد اولوب مسجده دربان اولدوم!
شيخ صنعان كيمي بوينوما سالديم زونّار،
ايندي گل گؤر كي كليسالارا رهبان اولدوم.
ائتديم اول دلبر ترسايا بوگون بير سجده،
ايندي بيلديم كي يقين من‌ده مسلمان اولدوم
لله الحمد! كي من كوفرده بولدوم ايمان،
كئچن ايّاما نه حاصيل كي پشيمان اولدوم!
گل! نباتي دولانيم باشينا، وه! وه! نه گؤزل،
جان وئريب يارا، وفا راهينا قوربان اولدوم.



اشعار سید ابوالقاسم نباتی

جانا اود ووردوم اؤزوم، پروانه‌لردن كوسموشم،
تا كي مجنون اولموشام، ديوانه‌لردن كوسموشم.
بير غلط سؤز دور كي دئرلر گنج اولور ويرانه‌ده،
گنج يوخ، ويرانه چوخ، ويرانه‌لردن كوسموشم.
حاصيليم اولدو تجرّددن ندامت گوشه‌سي،
ايندي اول باش آغريدان افسانه‌لردن كوسموشم.
من ائشيتديم: اول گولون مئيخانه‌لردير منزلي،
اصلي يوخ گؤردوم، گليب مئيخانه‌لردن كوسموشم.
خانيمانيمدان مني سالدي نباتي در به در،
عقله باخ،‌مجنون كيمي بيگانه‌لردن كوسموشم.



اشعار سید ابوالقاسم نباتی

نه مدت دير من بيچاره يارب يارسيز قالديم،
پوزولدو رؤونقيم، داغيلدي ائو، پرگارسيز قالديم؟
كيمه اظهار ائديم درديم؟ هاني‌بير محرم اسرار؟
غميم چوخ، غم‌گوساريم يوخ، عجب‌غمخوارسيز قالديم!
دريغا! بيلمه‌ديم قدرين من اول يار وفادارين،
عجايب سخت جانام، يارسيز، من عارسيز قالديم؟
غم هيجرانا يانديردين مني، اي چرخ دون، بسدير!
رحيم اسمينه آللاهين دئييم، اقرار سيز قالديم.
نباتي! تؤوبه قيل، ايمانا گل، افسانه دانيشما،
نولا بير يول دئسن كي: يا علي! من يارسيز قالديم.



اشعار سید ابوالقاسم نباتی

تيكميشم گؤز راها بير جلّادي گؤزلر گؤزلريم،
داما دوشموش صيد تك، صيادي گؤزلر گؤزلريم.
يوخسا دئرسيز زاهيدم من، اولموشام مسجد نشين،
اول صنمدن اؤترو بو بربادي گؤزلر گؤزلريم.
بيستون داغين گئديب گزمك دگيل منظوروموز،
ششدر حئيرتده بير نرّادي گؤزلر گؤزلريم.
بوق عشقين، آتش سوزاندي ياخميش باغريمي،
ياش تؤكنده، دجله‌ي باغدادي گؤزلر گؤزلريم.
مكتب عشق ايچره تا ائتسين مني كاميل عيار،
اولموشام پابسته بير اوستادي گؤزلر گؤزلريم.
قويماييم تا اوندان اؤزگه كيمسه بو ويرانه‌ده،
روز و شب بو خاطير ناشادي گؤزلر گؤزلريم.
پرتو مئهر روخوندان تا كي بولسون بير نيشان،
هر طرف سئيران ائديب، هرزادي گؤزلر گؤزلريم.
جمله قرآن و كتابي ائيلمكدن الورق،
اؤزگه مطلب يوخ، همين بير آدي گؤزلر گؤزلريم.
ياخشي سؤزلر چوخ دئميشلر گرچي عاشيقلر، ولي،
هاميدان يئي، من بو خوش افرادي گؤزلر گؤزلريم.
محمل ليلي، نباتي! اولدو گؤزدن ناپديد،
من نه مجنونام كي بو اوتادي گؤزلر گؤزلريم.



اشعار سید ابوالقاسم نباتی

گؤروم اي شوخ! سني، خرم و خندان اولاسان،
غنچه گول تك آچيليب، زيبِ گولوستان اولاسان.
گئيه‌سن أگنينه هر هفته‌ده بير دست لباس،
برق اوروب عالمه بير مئهر درخشان اولاسان.
تيرمه باشيندا، آياغيندا فرنگي باشماق،
سونا كهليك تكي هريانا خورامان اولاسان.
وسمه قاشيندا، گؤزون سورمه‌ده، زولفون أوزده،
هر طرفدن تؤكوله، سونبول و ريحان اولاسان.
اولمايا شنگ و قشنگليكده بيري تاي سنه،
هامي دلبرلره ‌سن سرور خوبان اولاسان.
نه قده‌ر وارايسه عؤمرون، گزه‌سن مستانه،
بو جهان باغينا بير سرو خورامان اولاسان.
حق تعالي سني اي گول ائله‌سين بيرده جوان،
يئنه اون دؤردجه ياشيندا مه تابان اولاسان.
أوز گتيرسين سنه دؤولت بئله دريا- دريا،
هر نه دؤولتلي اولا، سن اولارا خان اولاسان.
قونشويا گئتمه‌يه‌سن حاجت ايچون بيرزادا،
سن اولاري گتيريب قاپينا، سولطان اولاسان.
گنج قارون كيمي سن جمع ائده‌سن سيم و زري،
صاحب مملكتِ خسرو و خاقان اولاسان.
بير دوعا قيلدي نباتي، اونو مولايا بوراخ،
تا اونون سينه‌ي سوزانينا درمان اولاسان.

زندگی نامه حیران خانم

حیران خانم شاعر قرن ۱۸ میلادی و نیمه اول قرن ۱۹ میلادی در شهرهای تبریز و خوی بود. این شاعر آذربایجانی از طایفه بزرگ دنبلی‌های آذربایجان و تیره کنگرلو است. حیران خانم دختر کریمخان کنگرلوی دنبلی حاکم نخجوان از خاندان کنگرلوی دنبلی، شاعر نامدار قرن سیزدهم هجری قمری است. از زندگی و شرح حال وی اطلاع دقیقی در دست نیست و هرچه از او به نگارش در آمده، به دست نویسندگان و محققین متناقض می‌باشد. حیران ظاهراً تخلصی برای او بوده نه نام اصلی او.

زادگاه: محمّد على خان تربیت تولد وى را شهر تبریز درج کرده است نویسندگان کتاب �بزرگان و سخن سرایان آذربایجان غربى� این شاعره نامى را جزء شعراى ارومیّه و مؤلف کتاب �دانشمندان آذربایجان� و دکتر جواد هیئت در کتاب�آذربایجان ادبیات تاریخینه بیر باخیش� او را اهل تبریز معرّفى می‌نمایند در حالى که خود اعتراف دارد که از طایفه دنبلى است.
شهر خوى و خاندان دنبلی با هم رابطه ناگسستنی دارند چنان که عبدالرّزاق دنبلى متخلص به مفتون، بهاءالدّین دنبلى و عدّه‌اى از بزرگان دیگر را فقط به خاطر این که از خاندان دنبلى هستند جزء بزرگان خوی یاد کرده‌اند.
تحصیل: حیران خانم در نخجوان تحصیل را به صورت تخصصی شروع کرد و در علوم متداوله‌ عصر تحصیل کرد و به شعر پرداخت بیشتر اشعار او به زبان فارسی و ترکی می باشند.
ديوان حيران حدود 4500 بيت شعر دارد كه مركب است از قصايد، غزليات، مقطعات، ترجيعات و رباعيات كه در كتابخانه مركزي تبريز نيز موجود است.
وي به فارسي و تركي اشعاري دارد. با وجود آن كه در خانواده‌اي اشرافي رشد يافته و با دستگاه سلطنتي نيز آمد رشد داشته ولي در اشعار خود از فقرا و طبقات محروم اجتماع نيز ياد مي‌كند و تأسف و اندوه خود را بابت زندگي آنها ابراز مي‌نمايد.
حيران خانم عمری پر برکت داشتند و در طول حيات خود زمان سه پادشاه قاجار را درک کرده اند حيران خانيم نامزذش را در خلال جنگ های خانمان برانداز ايران و روس از دست ميدهد و تا آخر عمر دردمندانه چشم به راه بازگشت او ميماند و تن به ازدواج مجدد نميدهد حيران خانم تسلط ويژه ای به زبانهای ترکی و فارسی داشته است ودر طول هشتاد سال عمر خود مووفق به خلق آثار بديعی شده است که از نظر کيفيت در حد آثار نوابغ شعرا است


اشعار حیران خانم

دويمورام هر نه قدر گؤزلريوه گؤز تيكيرم
نئيله ييم كي باخيشيندان عشق جامين ايچيرم
سنله هر يئرده وارام ايسته ميرم هئچ كسي من
آخي سن سن منه هامّي ، منه حامي سن سن
گؤزلرين دونيا منه ، هر نفسين صون نفسيم
مني تك قويما گينان اي منه سن هامّي كسيم
تكجه قورخوم بودوكي عاشيقيوي تك قوياسان
نئيله ييم بير گون اگر سن عاشيقيندن دوياسان
ايسته رم هميشه منله اولاسان، آتما مني
حيرانام سندن اوتور ، اؤزگه لره قاتما مني


اشعار حیران خانم

گلميشم گؤزلرينين گؤرماقينا نازلي ياريم
مني قئيترمه الي بوْش باشيوا من دوْلانيم
نه گليب گولوم سنه دردين آليم سؤيله منه
ده گؤروم نه گلدي بيردن گؤزه ليم گولوم سنه
هاني اوْل قامت رعنا هاني اوْل حسن جمال
هارا گئتدي گؤزه ليم اي بئله سنده عشق و حال
سن كي يئرده اوْتومازدين گؤرورم كي ياتميسان
منه سن باخاردين اي گول نيه بس دا باخميسان
مني سن گؤرنده اي گول سئوينردين گؤزه ليم
بير اوْيان آچ گؤزونو گؤركي الينده دير اليم
من سنه جانيمي وئررم ايه لايق بوله سن
آلارام شادليقي من جانيمه بيرده گوله سن

اشعار حیران خانم

سن گئدنده باغچادا گوللر قارا آچدي ياريم
سن گئديب دا گلمه دين تك قالميشام من دلداريم
سوْلدي گوللر بولبولون حالي يامان اوْلدي يامان
باغلاميشديق عهد و پيمان اوْل يالان اوْلدي يالان
ايلديريم شاخدي قارا يئللر دالينجان اَسديلر
هر گلن بير سؤز دئدي صبريمي ياريم كسديلر
گؤزلريمه دوْلدي حسرت ياغيشي سن گلمه دين
باغچادا گوللر خزان اوْلدي ولي سن گلمه دين
باغريما دوْلدي بير آتش ياخدي يانديردي مني
يئل ووراندا اوْل اَلوْولور ياديما سالير سني
چكدي حيران چوْخ شماتت اما دؤزدي دينمه دي
اوْل ائشيتدي هامميدان كيم ياري گئتدي گلمه دي



اشعار حیران خانم

گئتمه قال اي درد و درمانيم آماندور گئتمه قال
قوي دئييم ديوانيم چوخدان زماندور گئتمه قال
وئر منه فرصت گولوم تا گؤز تيكيم گول چهره وه
گئتمه كي سن سيز حاليم چوخ چوخ ياماندور گئتمه قال
قوي دوتوم نازلي نيگاريم من سنين او اللرين
سؤيلييم سندن صورا حاليم فغاندور گئتمه قال
من دولاننام باشيوا قويما مني يالقيز قاليم
گئتمه كي عاشق گؤزوم چندور، دوماندور گئتمه قال
سن مني دينديرمه كي اينديجه دي كي آغليام
گؤزلريوي ناز باخيشلا آز دولاندور گئتمه قال
گل بو يولدان سن قاييت يوخسا من اؤللم قالمارام
حيرانام سندن اؤتور من آيري يارا باخمارام



اشعار حیران خانم

سني سئوديم او قدر كي اؤلرم اؤل دئيه سن
ائدرم جانيمي تقديم سن اگر ايستيه سن
گؤزلريوين باخيشي بو اوره گي پارچالايير
سحرين يئلي سنين تللريوي خوش دارايير
نه گؤزلدي، نه قيامت ائليري او قامتين
داها سندن اوزاق اولماق منه يار اولور چتين
من سنه عادت ائديب سندن اوزاق گئدنميرم
اولماياندا كناريندا ، دانيشيب گولنميرم
داريخير اوره ك سني بير گون اگر گؤرنمييم
او گؤزل ساچلاريوي من داراييب هورنمييم
حيرانام قال منه سن ، سن سيز حيات يوخدي منه
قال كي اؤره نميشم اي روح و روان داها سنه

اشعار حیران خانم

گؤزومي ياشلي قويوب گئتدين اوزاقدان باخيسان
مني انكار ائله ييب عشقيميزي سن دانيسان
او سنيدين كي مني عشقه دچار ائيله ميسن
ايندي بيگانه اولوب اؤز ياريوا ، يار دئميسن
ده گينن غير محبت نه دئميشديم سنه من
كي گئديب اؤز داليوا باخمياسان بير داها سن
سن بيليرسن كي گوناهسيز مني ترك ائيله ميسن
سن يالان سويله دين عشقه ، سن يالانين اؤزوسن
يوخدو منده هئچ گناه اما بوني اينانمادين
سن بو حيران عاشيقين كؤنلونو هئچ آلانمادين



اشعار حیران خانم

اوزولوب ياردان اليم دونيا قارانليقدي منه
دوتولوب نفس يولي اود وورولوبدي خرمنه
آلديلار ياريمي الدن سينه مي اوخلاديلار
بو پريشان حاليما هامّي اوره ك داغلاديلار
دويماميشديم من او ياردان ولي يار آتدي مني
دوتدي اؤزگه اليني گؤر او كيمه ساتدي مني
دوزدي يوخدي اما من اونون يادينان ياشيرام
ياريمين يوخلوقونو وارلوقونا اوخشا ديرام
ديييرم كي بو اودي گؤزلريمه جيلوه لنير
بو خيالينلا سنين حيرانيوا اود النير



زندگی نامه ملا پناه واقف

ملاپناه واقف به سال ۱۰۹۶ هجری شمسی در دهکده قیراق صلاحی محال قازاخ، از ایالات شمالی جمهوری آذربایجان، در خانهٔ روستاییِ فقیری آقا مهدی نام چشم به جهان گشود.

ملا پناه واقف یکی از بزرگ ترین و تأثیرگذارترین شاعران مردمی و شیعی مذهب آذربایجان (قرن 12 هجری، 18 میلادی) است. وی سالهای متمادی معلمی کرده و نخست وزیر ابراهیم خان جوانشیر در قاراباغ و مورد او در تمام امور حکومتی بود و در جریان حمله آقا محمد خان قاجار به مناطق قفقاز که منجر به مرگ وی گردید، ملا پناه واقف در پست وزارت شهر شوشا بود و ماجراهای شنیدنی در آن ایام اتفاق افتاده که در تاریخ ثبت شده است. ملا پناه واقف علاوه بر مقام والای شعر و شاعری مردی بسیار دانشمند و باهوش بود. برای همین گاهی به او �آخوند پناه� هم می گفتند چرا که دو واژه �ملا� و �آخوند� در آن دوران نشانه بزرگ ترین مقام علمی و فرهنگی به شمار می رفت و به شخصیتهای نخبه و فرهیخته برجسته علمی و دینی اطلاق می شد. جالب اینکه از زمان خود ملا پناه واقف، مردم آذربایجان این ضرب المثل معروف شده که: " هر اوخویان ملا پناه اولماز" ( هر دانش آموخته ای ملا پناه نمی شود!) ملا پناه واقف در سال 1798 به دست محمد خان برادر زاده ابراهیم خان به بهانه های واهی اعدام شد. ولی گفته می شود این خان قدرت طلب ملاپناه را مانعی در راه قدرت طلبی خود می دانست. باری به هر تقدیر، ملاه پناه از در ادبیات آذربایجان نخسین شاعری است که شعر را به زبان ساده و مردمی نوشت. گفته می شود خانه و کتابها و اغلب اشعار آخوند ملا پناه در این حادثه غارت و معدوم گردید. اشعار باقی مانده از وی در آذربایجان و ایران بارها چاپ و منتشر شده است. �ملا ولی ودادی� از شاعران توانمند و معروف و معاصر ملا پناه و دوست صمیمی وی و سنی مذهب بود و مکاتباتی شاعرانه با هم داشته اند.



اشعار ملا پناه واقف

سراسر بیر یئره یێغیلسا خۇبلار,
سنین بیر مۇیینه تای اوْلا بیلمز.
گۆنش تکی شؤله وئریر جامالین,
بئله گؤزللیکده آی اوْلا بیلمز.
هئچ گؤزه‌لی سن تک شۇخ گؤرمه‌میشم,
نه فایدا, حۆسنونو چوْخ گؤرمه‌میشم.
اۇزون کیرپیگین تک اوْخ گؤرمه‌میشم,
قاشلارین طرزینده یای اوْلا بیلمز.
حسرتیندن باغریم قان ایلن دوْلوب,
هئیوا تکی رنگیم سارالیب-سوْلوب,
بۇ خۇبلوق کی, حقدن بخش اوْلوب,
هئچ کیمسه‌یه بئله پای اوْلا بیلمز.
قددین شاهباز, آغ بدنین سمن تک.
یاناغین لاله‌دن ضیادا گؤیچک.
اۇستاد سنی چکیب مانندی-ملک,
بۇندان آرتیق حقو سای اوْلا بیلمز.
واقیفم, من سنه حئیران اوْلموشام,
قاشلارین یایینا قۇربان اوْلموشام,
دردیندن دیده‌سی گیریان اوْلموشام,
قانلی یاشیم کیمی چای اوْلا بیلمز.



اشعار ملا پناه واقف

آیدین اولسون گوزلریم کیم، گلدی یارین کاغذی
کونلومی شاد ائیله دی گوزل نگارین کاغذی
اوخودوم، اوپدوم، گوزه سورتدوم، دئدیم: صد مرحبا!
گوزوم اوسته وار یئرین، ای گلعذارین کاغذی
سندن آیری اول قدر قان آغلادیم کیم، دمبدم
یاشه باتیب، ایسلانیب صبر و قرارین کاغذی
چوخ چکیردیم انتظارین، گوزلریم یولدا ایدی
شکرلله، گلدی اول چشم خمارین کاغذی
غیری یاری، ای گوزل، قیلما بدل سن �واقفه�
یادگار ساخلار، بو اولسون اعتبارین کاغذی



اشعار ملا پناه واقف

ای جانیم جلاّدی، عؤمر‌وم یاغیسی!
مگر سنده ظالیم! دین ـ ایمان یوخدور؟
گئجه ـ گوندوز حسرتینی چکمه‌کدن،
اوزولوبدور، من‌ده دخی جان یوخدور.
سگ رقیبین بیر داش دوشسون باشینا،
قویماز کی یار ایلن اولاق آشینا،
حقدیر یانان چوخدور عشق آتشینا،
منیم تک اود توتوب آلیشان یوخدور.
ای قاشلاری هیلال! یاناقلاری گول،
ای زولفلری ریحان، خاللاری فولفول،
عاشیقین اؤلدوره‌ن بی‌رحم و بی‌دل،
سنین تک عالمده ائو ییخان یوخدور.
سنی سئوه‌ن اولور همیشه دلشاد،
سویون آدمیدیر، جینسین پریزاد،
قامتین عرعردیر، قوللارین شمشاد،
بو شأن و شؤکتده هئچ انسان یوخدور.
واقیف حالین سیتمکارا دئمه‌گه،
یالواریبان وارا ـ وارا دئمه‌گه،



اشعار ملا پناه واقف
بیر اوزو گول ، رنگی لاله ، زلفو تر
گشته چیخیب ، دره ر تازه بنؤوشه
دسته – دسته سانجیب بوخاغ یانینا
یاراشیبدیر او شاهبازا بنؤوشه
جسمی مرمر حلقه زولفلری قارا
اونو گؤرن مجنون اولار آوارا
هؤروب ساچلارینی سالیب قاطارا
دوزوب تئله ، هم قوتازا بنؤوشه
یاشی اون سککیزه یئنی جه یئتمیش
گؤزللیکده تامام خلقی مات ائتمیش
گشته چیخمیش یار گلدیین ائشیتمیش
داغا سالیب بیر آوازا بنؤوشه
زلفون آچیب آغ قوللارین چیرماسین
ائله گزسین ، اونو رقیب گؤرمه سین
اغیار ایله چیخیب سئیره ، درمه سین
لایق اولماز انلامازسا بنؤوشه
سن ساللانیب قاباغیمدان گئده نده
هرگز قالماز صبر و اختیار منده
واقف زلف لرینی تعریف ائده نده
گرک دیر کی اول یازا بنؤوشه
بو خسته‌نین عرضین یارا دئمه‌گه،
مگر بو آرادا مسلمان یوخدور؟!



اشعار ملا پناه واقف

بنفشه قوخولو یاردان آیریلان،
گونده یاسا باتار، گونو زار اولور،
جانیندا اختیار قالماز ذرّه‌جه،
گئجه بیدار، گوندوز بی‌قرار اولور.
آیریلیق بیر یانار اودور، قازیلار،
یازیلماسین هرگز بئله یازیلار،
اول گوموش بیلکلر، شمشاد بازولار،
یادا دوشه‌ر، ایشیم آه و زار اولور.
باهادیر دئمه‌زلر هرگز سایانا،
گؤروم، لعنت اولسون یاردان دویانا،
گؤزه‌ل سئوه‌ن کیمسه گره‌ک دایانا،
دوست یولوندا چووغون، اولور قار اولور.
باخیشی مست اولور چشم خومارین،
جنّتدن آرتیقدیر ذؤوقو دیدارین،
آغ سینه‌لی، شَکر ممه‌لی یارین،
جفاسینی چکمه‌ک شیرین‌کار اولور.
واقیف! یار یانیغی یامان آفتدیر،
آیریلیق ظولومدور، بیر قیامتدیر،
گؤزه‌للرده بئله بابت بابتدیر،
کیمی دوغرو، کیمی بی‌قرار اولور.

اشعار ملا پناه واقف

قاینار گؤزلریندن، شوخ باخیشیندان،
عجایب فیتنه‌لر، فعللر گؤرونور،
صف ـ صف دوران سیاه کیپریکلریندیر،
یوخسا کی گؤزومه میللر گؤرونور؟
آغزی پیاله‌سن، قددی میناسن،
نئیچون اوتورورسان مندن یانا سن؟
سن مگر کی یاشیل باشلی سوناسن،
سنده تر جیغالی تئللر گؤرونور!
گئده‌ن گئتمه، بیر بری باخ، آی گئده‌ن،
گؤزوم دویماز سن تک گؤزه‌ل کیمسه‌دن،
گاه یاخادان شعله وئریر آغ بدن،
گاه اولور کی، نازیک اللر گؤرونور.
قددین طعنه وورار او سروِ نازا،
جان قوربان ائیله‌رم سن تک شهبازا،
اوزون کیمی زولفون کیمی ترـ تازا،
نه لاله‌لر، نه سونبوللر گؤرونور.
واقیف! یاد ائت سنی یاد ائیله‌یه‌نی،
من سئویرم منه یاریم دئیه‌نی،
قویماز گؤز اؤنوندن سئوه‌ن سئوه‌نی،
کؤنولدن کؤنوله یوللار گؤرونور.

زندگی نامه سید عظیم شیروانی

سید عظيم شيروانی که در اشعار خود از تخلص سید استفاده می‌کرد از پرکارترين و مظلوم ترين شاعران آذربايجانی است که 9 ژولای 1835 درزمان سلطنت سلطان محمدخان قاجار پدرناصرالدين شاه قاجار در خانواده ای روحانی در شهر شاماخی آذربایجان شمالی، متولد شد.پدر ایشان سید محمود از رجال معتبر و مشهور شهر بود که در زمانی که سید عظیم تنها 7 سال داشت وفات یافت، بنابراین سید عظیم تحت حمایت و سرپرستی ملا حسین، پدربزرگ خود رشد یافت .

ملاحسین دردهکده ی ياقسای داغستان سمت کدخدايی داشت و مسائل شرعی و عرفی مردم را حل و فصل می کرد ملاحسين بعداز وفات دامادش، دختر و نوه عزيز خود، سيد عظيم را به داغستان برد و از آنها به نحو احسن نگهداری و مراقبت کرد. سید عظیم از پدربزرگ خود زبانهای فارسی و عربی را آموخت و 10 سال بعد به شاماخی برگشت و تحصیلات سطح میانی روحانیت را به اتمام رسانید. در سال 1856 میلادی جهت تحصيل و تکميل علوم عقلی و نقلی به نجف اشرف مشرف شد، بعداز چند سال تحصيل درنجف اشرف به بغداد و استانبول و شام رفته و مدتها جهت تحصيل علوم جديد درآن شهر ها اقامت گزيد.
درشهر شام وضعيت معاش و گذران سيد تعريف خوبی نداشت و تنگدستی او را به تنگ آورده بود، سيد عظيم بعداز مدتها کسب علوم و فنون ازمحضر استادان شهرشام دوباره به وطن خود مراجعت نمود ولی بعداز مدتی جهت زيارت مکه مکرمه به عربستان رهسپارگرديد. سيد عظيم شيروانی سال 1869میلادی در سرزمین مادری خود مدرسه ای بر اساس اصول و سبک نوین باز کرد که با مکتب های قدیمی و خوفناک آن زمان فرق زیادی داشت و تا پايان عمر شريف خويش در کنار تعلیمات دینی به تدریس تاریخ، جغرافیا، حساب ریاضی، به زبانهای ترکی و فارسی پرداخت و همچنین کودکان آذربايجانی را با مهارتهای فنی و تخصصی آشنا کرد.
جالب است بدانید که شاعر بزرگ آذربایجان، میرزا علی اکبرصابر و همچنین نویسنده بنام آذربایجان سلطان مجید غنی زاده و بسیاری دیگر از شاعران و نویسندگان معاصر آذربایجان در مدرسه او تحصیل کرده اند.
سید عظیم شیروانی دارای دو اثر ادبی و کلیات به زبانهای ترکی و فارسی می باشد. در میان آثار سید عظیم ترجمه هایی نیز از منابع مختلف شرق موجود است، همچنین ایشان دارای چند نمونه شعر به سبک اشعار فضولی، حافظ و سعدی نیز می باشد. البته سید عظیم شیروانی دارای غزلهای عاشقانه فراوانی می باشد که معمولاً با این غزلهای شاهکار شناخته می شود. در غزلهای شاعر عشق به زندگی، نگاه خوشبینانه و بی غم به زندگی و اعتقادات دینی دارای جایگاه ویژه ای می باشد. سید عظیم دارای مهارت زیادی در جان بخشی عمیق و با حرارت به شعر می باشد که در غزالهای شاعر آشکارا نمود پیدا می کند.
سید عظیم شیروانی به دلیل تدريس علوم جديد از قبيل عدم مرکزيت زمين که دانشمند مشهور گاليله را بخاطر اعتقاد به آن دراروپا می خواستند اعدام کنند و نيز تبين منشاء زمين لرزه و باران باعلوم جديد و عدم اعتقاد به علوم عوام بويژه به منشاء گاو و ماهی درمبحث زلزله شناسی، از طرف جهال متهم به کفرو طغيان گرديد، جهال به ويژه از تدريس علوم جغرافی برای بچه مسلمانان به شدت ناراحت بودند و با صراحت علوم جغرافی را منافی اهداف اسلامی می پنداشتند. چون سيد عظيم شيروانی بشدت در مقابل رواج جهل و خرافه حاکم برشماخی ايستاده و درمقابل عوامل ارتجاع حاضر به هيچگونه انعطاف و سازش نبود عاقبت به اشاره عوامل تثليث( زرو زورو تزوير )، بیستم می 1888میلادی درشب احياء حضرت مولای متقيان درموقع خروج ازمسجد توسط لوطيان مافياسان آذربايجان به شهادت رسيد.



اشعار سید عظیم شیروانی

بيرليلی سئوييب عشقده سئودالره دوشدوم
مجنونه دونوب دامن صحرالــره دوشدوم
سئودای سرزلفده سرمايمـــــی وئرديم
سود ائيلمه ديم گورنئجه سئودالره دوشدوم
بيرطفل صغيرآلدی منيم عقليمـــی الدن
ای پيرکونول گورغم کبرالـــره دوشدوم
هـــرجانبه باخ بيربت هرجائی گوررسن
هــــريئرده عبث تهمت بيجالره دوشدوم
صنعانــــی اولوب بيربت ترساطلبينده
هــــــردم هوس ديرو کليسالره دوشدوم
شايد گتيررم داميمه اول دريتيمـــــی
غـواصه دونوب عشق ايله دريالره دوشدوم
تاکـی بيرالين اوپمک اوچون پيرمغانين
ساقـی نين اياغيندان اوپوپ پالره دوشدوم
عکس رخينـــی ساغرصهباده گورن دم
بی تاب اولوبان اوزگه تمنالــــره دوشدوم
بيلدی منـی نادان ائيله دی پند ، خلايق
صد شکرکـــــی سيد دل دانالره دوشدوم



اشعار سید عظیم شیروانی

کیم کی ایستر اوزونی سرور ایام السین
در میخاننی اوپسون طلبی جام السین
آب کوثرده منیم هر نه نصیبیم وارسا
دوندریب ربیم اونو باده ی گلفام السین
یار گلدی هامی اوز دردینه مشغول اولدی
قالمادی کیمسه منیم دردیمه انجام السین
سن نه کوتاهیسن ای شام وصال دلبر
حق منیم عمرومی کسسین سنه انعام السین
اولسا ناکاملیغیم گر او پرینین کامی
دلی دیوانمی حق دهرده ناکام السین
سید اول زلف رخوندن کی حکایت سویلر
ایستیر کین گونون اول وجهیله آخشام السی

اشعار سید عظیم شیروانی

نه بو گـــــون باغیدا یاریـم نه می یم وار منیم
سئــــیر گــــــلزارده بیــــهوده نه ییم وار منیم
ســـــــیزی تانــــری یئتیرین پیر خراباته منی
کی بو گون ساقـــــــی الیندن گیله ییم وار منیم
منه معــــــــجون می لعـــلی دوا دور ساقـــــی
کــی غــــم هـــجرایله جسمیمده کیمیم وار منیم
جان سنین، جسم سنین، امر سنین، فعل سنین
جمـــله سنسن بـــو آراده نه شـــی یم وار منیم
منــــی سید تکــــــی چــک گوشۀ میخانه لره
آرتیــریـــر غـم داخی، مسجده نه ییم وار منی



اشعار سید عظیم شیروانی

ائیله دی آخر فلک اول گولعذاریمدان منی،
سالدی دشت غربت ایچره کوی یاریمدان منی.
ناقۀ سرگشته تک صحرا دولانسام، نئی عجب
کیم، فلک بیداد ایله اوزموش قاطاریمدان منی.
هجردن رنگیم سارالدی، شکر کیم، صراف عشق،
ایندی تانیر بو زر کامل عیاریمدان منی.
قالدی، من گئتدیمسه، ای نامهربان، کویینده دل،
باری گه گه سور دل بی اختیاریمدان منی.
شهر تفلیسین چلیپا باغلایان ترسا لری،
قورخورام کیم، آییرا آخردا تاریمدان منی.
سیّدا، من اول محبت اهلییم آفاقده –
کیم، تانیر اهل نظر خاک مزاریمدان منی.

اشعار سید عظیم شیروانی

ای تاری _ سری - زولفون" والیل اذا یغشا"
"والشمس" یوزون وصفین ذراته قیلیب انشا
ای مرشد -ی ناسوتی , وی سایر-ی لاهوتی
کیم اولمادی هم سیرین جبریل شب-ی اسرا
گون اولسا گئجه اولماز ,ای ماه,ندیر وچی
یلدای-ی سر-ی زولفون گون یوزده اولوب پیدا
سن جوهر,عرض عالم,سن اصل,طفیل آدم
هم علت-ی غائی سن,هم علته سن معبد
هر علته علت سن,سن باعث-ی خلقتسن
سن عین-ی مشیتسن,سن عالمه سن مولا
سن اول-و سن آخیر,سن ظاهر-و سن باطین
سن طیب-و سن طاهیر,سن صورته سن معنا
خورشید جمالیندان بیر ذره عیان اولدو
طور اوزره تجلاده-ن مبهوت قالیب موسی
"سید" نچیدیر ائتسین اوصاف سنی,ای شاه
ایظهار-ی خلوصیت ایله ر سنه اول شیدا.

زندگی نامه صراف تبریزی

استاد سخن،شاعر نغز گفتار و دلسوخته مرحوم حاج رضا صراف تبریز ی در سال 1271 هجری قمری در محله ی راسته کوچه تبریز در دربند حصار دیده به جهان گشود.در سن 12 سالگی پدر خود را از دست داد به ناچار برای گذراندن زندگی به شغل پدرش یعنی صرّافی روی آورد.مغازه اش در تیمچه ی حاج سید حسین میانه قرار داشت.در حین تجارت،به آموختن ادبیات فارسی و عربی پرداخت.

حاج رضا صراف همیشه در محافل علمی و ادبی شرکت داشت و از سال 1291 ه .ق (از 20سالگی) یکی از اعضای برجسته انجمن ادبی صفا بود که جلسات انجمن در خانه وی تشکیل می شد.او همیشه از محضر ادیب نامدار مرحوم � لنکرانی � پیش کسوت این انجمن استفاده می برد.
صراف در عمر کوتاه خود در حدود 2500 بیت شعر سروده که علاوه بر غزلیات،اشعار نغزی در موضوع حادثه ی کربلا سروده که حکایت از علاقه مندی و اظهار ارادت شاعر به ساحت مقدس معلم بزرگ شهادت حضرت حسین ن علی(ع) دارد و بیش از نصف دیوانش به مراثی و مدایح اهل بیت(ع)اختصاص یافته است.در حقیقت صرّاف یکی از 4 شاعر بزرگ مرثیه سرای 100-150 سال اخیر بوده است.
برخی از شاعران او را سعدی ترکی سرا و برخی دیگر او را با نظامی مقایسه کرده اند.شخصیت ادبی صراف چنان از عظمت و ابهت برخوردار است که شعرای بعد از او از جمله غزلسرای معصر علی آقا واحد تحت تاثیرش قرار گرفته.همچنین استاد شهریار از او چنان متاثر گردیده که او را به عنوان یکی از نوابغ ادبی آذربایجان مورد ستایش قرار داده است.
صراف نه ماه پس از صدور فرمان مشروطیت در 17 ربیع الاول سال 1325 در سن 54 سالگی به دنبال ابتلا به بیماری آسم در تبریز چشم از جهان می بندد.
بی گمان حاج رضا صراف تبریز ی یکی از قله های همیشه بلند شعر ترکی و به تعبیر شهریار:از نوابغ ادبی آذربایجان است. در عرصه ی غزل،شور انگیز ترین و لطیف ترین غزل های زبان ترکی به زبان ساده و بیانی شیوا و عاطفی از ذوق و قریحه ی سرشارضراف تراوش کرده است.در زمینه ی مدح،مرثیه و ثنا گستری آل علی(ع)بی شک صراف از مردمی ترین و دلسوخته ترین شاعران شیعی است.سوگ سروده های وی در ماتم سالار شهیدان امام حسین(ع) و یارانش ورد زبان عاشقان اهل بیت(ع) در ایران،جمهوری آزربایجان،ترکیه،داغستان و قفقاز است.
سادگی و روانی از ویژگیهای بارز زبان شعری صراف است.به گونه ای که کمتر متخصصی جرأت تصحیح دیوان صراف را دارد.تعبیرات پیچیده و کلمات مهجور و فضل فروشانه از ساحت شعر او به دور است.البته صراف،سادگی زبان و روانی بیان را با سَیَلان عاطفه،روشنی اندیشه و صنایع ادبی در هم آمیخته و با استفاده از صنایع لفظی و معنوی همچون تشبیه،حقیقت و مجاز،طباق،مراعات النظیر،لف و نشر،تجنیس،ارسال المثل و... سخن را غنا و استحکام بخشیده و به نهایت شیوایی و زیبایی رسانده است.با آوردن گوهر های معانی بکر و با الهام از ملکوت روشنی بخش فکر،بر بار معرفتی شعرش افزوده و با دمیدن روح احساس و عاطفه و ساختن تصاویر دل انگیز و تشبیهات رنگارنگ . گاه با نازک خیالی به شیوه ی شاعران سبک هندی کلام خود را دلنشین و ماندگار کرده است.



اشعار صراف تبریزی

شرار شمع آهيمدن منيم پروانه لر ياندي
اؤزوم يانديم كول اولدوم سهلدور بيگانه لر ياندي
تجلاي جمال جام غملن بئيله سرگرمم
دوتوب اودياندي جانيم بيلمديم اما نه لر ياندي
يوزوم سويين اوزوم سويندن اوتري سوكيمي توكدوم
خجالتدن سويا دوندي مي و ميخانه لر ياندي
دئيون مجنونه بول بي خانمان اولماخليقين قدرين
شعاع حسن ليلادن سراسر خانه لر ياندي
يانارسان اي كونول گل طره جانانه چنگ اورما
نچون مشاطه لر چنگينده گؤردوم شانه لر ياندي
بلا صحراسي اولجاق مسكنيم بير آه چكديم كيم
دوتوب صحرا لراود صحرانشين ديوانه لر ياندي
بو غم كنجونده سنسيز اي منيم شمع شب افروزيم
پياپي آهيميلن مشعل شاهانه لر ياندي
محبت بوته سينده يانمادي بير نقدي صرافين
بو سوز عشقيلن چوخ عاقل و فرزانه لر ياندي



اشعار صراف تبریزی

بو عشقه پرده چكمگه چوخ ائيله ديم تلاش
اورتدوكجه من تؤكولدي گؤزوم ياشي ائتدي فاش
يوخ ساحل نجات، به غير از كنار دوست
اي سيل اشك، ويرسان اگر هانسي باشه داش
فرهاد قويدي جانيني بير بيستونيده
من گونده مين ستون ائدرم سينه ده تداش
اي كاش اوْلميايدي كؤنول پاي بند عشق
يا درد عشقي چكمگه تابيم اوْلايدي كاش
بي آبرو گؤروب مني، گؤز تئز سالوب يوزهعمرينده هر نه خون دل ائتميشدي داش باش
اي چشمه حيات، دئسم سنگدل سنه
اصلا مكدر اوْلما اوْلور چشمه باغري داش
قربان اوْلوم قلم قاشيوه ائتمه، ائتمه گؤز
حيران اوْلوم قرا گؤزوه آتما، آتما قاش
صراف ساخلا توسن طبعون لجاميني



اشعار صراف تبریزی

پريشان خاطريم بير طره پر پيچ و تاب ايستر
عجب ديوانه دير اوز قيدينه بند طناب ايستر
گلستان وجوديم شبنم غملن تاپار رونق
نئجه كيم ابر رحمت بارشين اهل عذاب ايستر
خيال وصليله بير لحظه شاد اولدوم خطا قيلديم
او بير درد و غمه ايندي گلوب مندن حساب ايستر
محبت اهلي محنت لذتين راحت بولور جانه
هميشه آرزوي هجر ائدر،ني خور و خواب ايستر
جنون عشق اولان گوندن سوروشماز كيمسه احواليم
بلي ديوانه دن عاقل هميشه اجتناب ايستر
سوساميش قتليمه پيكان غم ايستر ايچه قانيم
سانارسان كيم خمار آلوده دور جام شراب ايستر
اولور بزم محبتده شراب وصليلن سر خوش
او كس كيم سيخ محنتده كؤنول مرغين كباب ايستر
ييخيلميش كؤنلومه رحم ائيله ظاليم ائيلمه ويران
كيم اؤز معموره سين سن بي مروت تك خراب ايستر؟
در اميد اولوب صرافه هر بير سمتدن بسته
علي(ع) تك فاتح خيبر اليلن فتح باب ايستر



اشعار صراف تبریزی

مني سوْداي زولفون ائيليوب آشفته مجنون تك
آخار سيل سرشكيم هر طرف سرگشته جيحون تك
گداي ملك عشقم ليك اؤز شهريمده سلطانم
تؤكنمز نقد اشكيم ، وار اليمده گنج قارون تك
بو فكريلن كؤنول بير بوسه آلسون خاك پايوندان
گلور گؤزدن ، دوشرتوپراقه دائم اشك گلگون تك
گول رويون ائدنده داغ دلدن لاله يه نسبت
دولار كؤنلوم فضاسي داغيلن پيوسته، هامون تك
مني بير تلخ گفتاريله ديندور ، آرزومندم
سنون زهرون گلير شيرين مذاق جانه، معجون تك
كؤنول قانيله دوْلموش بزم غمده كاسه چشميم
اوْلوب چون جام عيشيم سرنگون بوطاس وارون تك
دئمه پيكان غمزون خون دلدن قانه غرق اوْلدي
درون سينه ده ياتميش صدفده درّ مكنون تك
قوپارّام تيشه حسرتله هر بير گونده مين داغي
مني شيرين لبون شوري ائدوب فرهاد، مجنون تك
نهال درد و غم اوْلسام نوْلور آخر دؤنوب حاليم
اوْلوبدور بار محنتدن خميده قامتيم ، نون تك
منم صراف ، لاكن نقد طاعتدن تهيدستم
دوْلوبدور دامنيم گرد گنه دن، فُلك مشحون تك



اشعار صراف تبریزی

اؤز اختياريمي وئرميشم نيگار الينه
يئتوبدو فاعل مختارون اختيار الينه
كؤنول گر ايستيه سن مست جان عشق اوْلاسان
عنان هوشيوي وئر يار هوشيار الينه
او گون كي قسمت ائدوبلر وجودي جزء به جزء
وئروبله رشته صبر و قراري يار الينه
هواي داريله منصور عقل شهبازي
اوچوب، قوْنوب سر گيسوي تابدار الينه
نوْلوردي بيرجه گئديدي خزان، گليدي بهار
دوشيدي دامن گول عندليب زار الينه
حنايه باخ نئجه گؤر بي حيادي، قانه دؤنوب
اوتانميوب قيزاروب ال وئروب نيگار الينه
چكوبدو كامينه كؤنلوم قوشين او زولف سيه
او دار بئلي، دوشه گنجشكْ بچه مار الينه
دئمه بو عاشقه گل تار زولفومه وير چنگ
وجودي چنگ اوْلو گر دوشسه بيرجه تار الينه
بو نوْعيلن كي يانار اوْدلارا يانار صراف



اشعار صراف تبریزی

خلاص اوْلونجا سالور نقد خوش عيار الينه
سن مست، عرصه تنگ، اوْل سركشدي وئرمه باش
اگر چه ناز و غمزه او بت طنازه لازیمدیر
ولی ناز ائتمگه بیر حد و بیر اندازه لازیمدیر
گؤتور مرحم طبیبیم توتما زخم سینه سوراخین
بو دارالملک عشقه بیر آچیق دروازه لازیمدیر
کؤنول مشاطه قانین شیشه یه گر توتسا قوی توتسون
رخ جانانه چون زینت زمانی قاره لازیمدیر
اگر سلطان ملک عشق سن وئر ساخلاما باشین
خیال منصب سرداریلیق سربازه لازیمدیر
منی صباغ درد و غم بویار هر گونده بیر رنگه
یقین معشوقه عشقه لباس تازه لازیمدیر
چیخیب ترتیب دن اوراق اولوب مجموعه جسمیم
محبت رشته سیندن جلدیمه شیرازه لازیمدیر
نهفته رازدیر آغزین اونی اغیاره بولدورمه
او گیزلین سره همراز اولماق اهل رازه لازیمدیر
دگیل لازیم کؤنول گنجشکینی پابند زلف ائتمک
او محکم پاچه بند ای نازنین شهبازه لازیمدیر
چمنده باغبان شمشاد و سروین ریشه دن کسدی
گؤروب چون شانه شمشاد او سرو نازه لازیمدیر
دئیین صرافه چوخ لاف محبت ویرما آرام اول
بساط عشقی گؤرمک صاحب اعجازه لازیمدیر



اشعار صراف تبریزی

بله‌شیب قانه عجب زۆلف-ی-پریشانین اوْغۇل
اوْلا کۆل باشینه سندن سوْرا دۆنیانین اوْغـۇل
سن‌ایدین زینبیمین مطلب-وْ-منظورو علی
قوْیدۇن آغلار گؤزۆله یاخشێ اوْ رنجورو علی
دۇر گئده‌ک خئیمه‌یه ای گؤزلریمین نورو علی
گؤزۆ یوْللاردا قالێب خئیمه‌ده لئیلانین اوْغۇل
سنی لب‌تئشنه شهید ائیله‌دی بۇ قوم-ی-عدو
گۆلشه‌ن جئسمیوه وئردی دم-ی-پیکانیله سۇ
منده ایندی ائدیره‌م قانیله تجدید-ی-وضو
قارێشیر قانیمه بو چؤلده قێزیل قانین اوْغۇل
مرحبا عئشقینه ائی شبه-ی-رسول-ی-مدنی
ائتمه‌دین محضر-ی-جانانیده شرمنده منى
یاخشێ الوان ائله‌دین قانیله بو گۆل بدنی
سرو تک دۆشدی یئره سرو-ی-خرامانین اوْغۇل
محفل-ی-قربیده اؤز جیسمیم اوْلۇب غئیر منه
کوفه‌دن شامه وئریر جذبه‌ی-ی-حق ‌سئیر منه
بۇ کشاکئشده على! منزل اولور دیر منه
اوج ائدر ناله‌سی افلاکه مسیحانین اوْغۇل
سینه‌می ناوک-ی-درد-وْ-غمه آماج ائده‌رم
زینبین طاقت-وْ-آرامینی تاراج ائده‌رم
منده بو چؤلده کسیک باشیله مئعراج ائده‌رم
قاب قوسینیم اوْلۇر طاقی کلیسانین اوْغۇل
سن وفا گۆلشه‌نینین بیر گۆل-ی-نورسته‌سی‌سن
شُهدا دسته‌سینین عئشقده سردسته‌سی‌سن
اوْلمایا من کیمی بیر سلسله پابسته‌سی‌سن
نیگراندیر گؤرۆره‌م دیده‌ی-ی-گیریانین اوْغۇل
نوش قێلدین ره-ی-جاناندا بلا جامی علی!
چکه‌جه‌کدیر بۇ ایشین شامه سرانجامی علی
بیرجه آچ گؤزلرین ائی قلبیمین آرامی على
گؤر نه احواله سالێبدیر منی هیجرانین اوْغۇل
نور-ی-دیده بۇ کامان قدّیمه بیر ائیله نظه‌ر
تیر-ی-آهه یارالێ سینه‌می چوْخ ائتمه سئپه‌ر
تؤکمه‌سه زینب-ی-مظلومه اگه‌ر اشک-ی-بصه‌ر
یاندێرار عاله‌می آه-ی-دل-ی-سۇزانین اوْغۇل
ائی اوْلان سرو-ی-قدی زینت-ی-مئیدان-ی-بلا
کعبه‌ی-ی-وصلیده قێلدێن نه گؤزه‌ل سعی-وْ-صفا
ائیله‌دین جانیوی مین شوقیله جانانه فدا
درگه‌-ی-حقّیده مقبول اوْلا قۇربانێن اوْغۇل
آغلا صرّافیله بۇ مجلئس-ی-ماته‌مده "ریضا"*
گؤز یاشێن خرج اوْلۇ گؤهر یئرینه روز-ی-جزا
آه اوْ دمده‌ن بۇیۇرۇب اوْغلۇنا شاه-ی-شُهدا
بله‌شیب قانه عجب زۆلف-ی-پریشانین اوْغۇل



اشعار صراف تبریزی

چون محبت بزمی خلوت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
گل ائده‌ک صحبت غنیمت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
بیر دقیقه قوْیمادێ عالمده قلبین شاد اوْلا
درد-ی-محنتده‌ن موبارک خاطیرین آزاد اوْلا
چوْخ اذیت‌لر سنه وئردیم ائوین آباد اوْلا
ایندی وقت-ی-رفع-ی-زحمت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
دوْیمادێم بۇ عالم-ی-الفت‌ده سنده‌ن آغلارام
قبرده هم ائیله‌ره‌م شوریله شیون آغلارام
آغلاما مندن سوْرا سن آغلاسان من آغلارام
باخمارام فردوس-ی-جنّت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
دوْققۇز ایل اوْلدۇم بۇ دولتخانه‌ده همسه‌ر سنه
متّصل وئردیم بۇ دوْققۇز ایلده درد-ی-سر سنه
ایندی گل اگله‌ن باشێم اۆستۆنده سرتاسر سنه
عرض ائدیم نئچچه وصیّت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
اوّله‌ن عرضیم بۇدۇر اؤلسه‌م اگر بۇ گۆنده من
اؤز الینله‌ن وئر گئجه غوسلیم، گئجه ائیله کفه‌ن
وۇرسا ال تابۇتیمه بیگانه راضی اوْلما سن
روحیمه آرتێق اذیّت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
ثانییه‌ن منده‌ن سوْرا ائی خسرو-ی-گردون مدار
عورت آلسان بیر نجیبه عورت ائیله ایختییار
غم گۆنۆ تا زینب-ی-کلثومه اوْلسۇن غمگوسار
ائیله‌سین هر نوع حۆرمت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
بیرده قلبین مجتبادن اینجییه هر آن سنین
گئچ حۆسئینیم جانینه من جانۇوا قۇربان سنین
قوْیما غم چکسین خصوصه‌ن جان حۆسئینین جان سنین
چون اوْ جدّینده‌ن امانت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
من بۇنۇن چوْخ زحمه‌تین چکدیم نه آسان بسله‌دیم
پرورش وئردیم گۆل اۆسته طورفه-ی-رئیحان بسله‌دیم
سسله‌یه‌نده جان دئ، منده جان دئدیم جان بسله‌دیم
چون جفاسی جانه منّت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
بۇ حۆسئینی کی سنه تاپشێردێم ایندی رو-به-رو
دقّت‌ایله‌ن باخ نئجه وئرسه‌م ائله آللام گئرو
باش بدنده، بارماق الده، ال بیله‌کده، مو-به-مو
گؤر هامێ عضوین سلامت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
چوْخ مکدّر اوْلسا وار بۇ سؤزده درد-ی-سر یئری
یاخشێ باخ سالێمدی برگ-ی-گۆل تک آخه‌ر هر یئری
نه باشێندا وار قیلیج نه سینه‌ده خنجه‌ر یئری
نه بدن یئکسه‌ر جراحت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علینور-ی-دیده‌م دیر حۆسئن باعیثدی چون گؤز یاشیمه
من گؤزۆمده‌ن سالمامێش سن تاپشێر آل-ی-هاشیمه
ایستی کۆللــه‌ر اۆسته راحت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی
عاشیق-ی-جانبازدیر گیرم حۆسئینیم یوْخ سؤزۆم
منده نقد-ی-عئشقی خرج ائتمه‌کده صرّافم اؤزۆم
بیر بدن دؤرت مین یارا لاکین نئجه گؤرسۆن گؤزۆم
گؤر بۇ اینصاف-وْ-مروّت‌دیر عم‌اوْغلێ یا علی



اشعار صراف تبریزی

ائی عم اوْغلێ گتیریب درد-ی-غمین جانه منی
سالێـب آهـو کیمـی بــۇ دشـت-وْ-بییـابانـه منی
نه بیلیر سئلسئله‌ی-ی-عئشقه دۆشه‌ن عار نه‌دیر؟
جـور-ی-بیـگـانـه نـه‌دیـر؟ طعنــه‌ی-ی-اغیـار نـه‌دیــر؟
بـاخمــارام دئیــر-وْ-کئلیســا نـــه‌دی، بــازار نــه‌دیـر؟
گئده‌ره‌م جذبـه‌ی-ی-عئشقین چکـه هـر یانـه منـی
من عزیزه‌م گره‌ک عالــه‌مــده اؤلـه‌م عیـززه‌تیلــه‌ن
هۆده‌ج-ی-تخـت-ی-روانیـم، چکیلــه حؤرمه‌تیلــه‌ن
ایندی هـۆده‌ج یئرینـه، اهـل-ی-جفــا ذیللــه‌تیلـه‌ن
میندیریب‌دیر باش آچێق، ناقه‌ی-ی-عوریانه منـی
نئیزه باشێنـدا باشێــن گـۆن کیمـی جـولانه گلیـب
نــه تجــلّادی تـــماشــاسینـــه بیگــانــــه گـلیــب
چکمیشه‌م هر نه موصیبت بۇ چۆرۆک جانه گلیب
اؤلـدۆرۆر اینـدی نئدیم 1 طعنـه‌ی-ی-بیگانه منـی
من مریض-ی-غم-ی-عئشقه‌م، منه تدبیر نه‌دیر
زولـف زنجیـری بسیـم‌دیـر، داخـێ زنجیـر نه‌دیـر
بیلـمیـره‌م آتـش-ی-آهیمـده کـی تأثیـر نـه‌دیــر
قوْیـۇب عاله‌مده بـۇ نـوعیـلـه یـانـا-یـانــه منــی
گئتمـه‌ره‌م شامـه عـم اوْغلـێ بـۇیـۇر آخه‌ر نئـده‌ره‌م
معجه‌ریم یـوْخســا یــۆزه زولفیمــی حاییــل ائـده‌ره‌م
آلمێشـام گـوشـه‌ی-ی-ویرانـه سـوْراغێــن گئـده‌ره‌م
خـــانــه ویـران ائـــده تـــا منــزیـل-ی-ویــرانـه منــی
نئیــزه‌ده بیــرجـه دوْلان حـال-ی-پـریشـانیـمـه بـاخ
دل-ی-بـوریانیمـه باخ، سینـه‌ی-ی-سـوزانیمـه بـاخ
قارێشێب‌دیر گؤزۆمـۆن یاشـێ، جیگـه‌ر قانیمـه باخ
نئجـه گـؤر غـرق ائلـه‌ییـب لالـه صیفـه‌ت قانه منی
عقـره‌ب-ی-زولفـی قـرین-ی-مـه-ی-تـابـان ائلـه‌دیــن
مـن پریشـانــی عجـــه‌ب زار-وْ-پـریشــان ائـلــه‌دیـــن
سینه‌می نـاوه‌ک-ی-موژگانیلـه شـان-شـان ائلـه‌دیـن
ائیلـه‌دیـن خانــه‌ی-ی-زنبــوریـلــه هــم خــانــه مـنـی
اکیلیب آیینه‌ی-ی-حـوْسنیوه کـؤنلـۆم کیمـی گَرد
دۆزۆلۆب عوره‌ت اۇشاق، پیر-وْ-جـوان-وْ-زن-وْ-مـرد
هامێ‌نێن فیکری بۇدۇر دردیمین اۆسته قوْیـا درد
گتیریب نئـی کیمـی بـۇ درد-وْ-غـم افغـانـه منـی
بــۇ قـده‌ر زولفیـوی روخســاره نیقـاب ائتمـه‌گیـلــه‌ن
بۇنـدان آرتێـق منـی، گَـل خـانـه خـراب ائتمـه‌گیلـه‌ن
قوْی جمالین گؤره شام اهلی، حیجاب ائتمـه‌گیلـه‌ن
چـون بیلیـر قـوم-ی-جفـا، بـوْش یئــره دیــوانه منــی
آغلارام بزم-ی-موصیبتده، سنـه تـا ساغـام
شهر-ی-تبریزیـده صرّاف کیمـی دوستـاغـام
نئچه مودده‌تدی سنین درگَهیوه موشتاغـام
ایسته حضّاریله بۇ وقفه‌ی-ی-قۇربانی منـه



اشعار صراف تبریزی

ای جمالی مظهر آیات کبرا یا علی
وی جلالیندن جلال حق هویدا یا علی
فیض جودیندن وجود ماسوا موجود اوْلۇب
ائی وجود ماسوایه فیض عظما یا علی
نور حق آیینه‌ی ذاتینده اوْلمۇش جلوه‌گر
ای صفاتُ‌اللاهه مرأت تجلّا یا علی
لوح حسنونده یازێلمێش آیه‌ی اللهُ نور
صورتینده کلمه‌ی مشکاة معنا یا علی
سن بۇ مخلوقاته باب علمی مفتوح ائیله‌دین
شاهدیمدیر سوره‌ی انّا فتحنا یا علی
الف قدّین خلقه لاء نفی اثبات ائیله‌دی
کلمه‌ی توحیده سن‌سن الف الّا یا علی

زندگی نامه علی آقا واحد

علی آقا اسكندراوف متخلص به واحد شاعر بزرگ آذربایجان در سال ۱۲۷۴هجری شمسی در روستای ماساچیر در حومه باکو متولد و در سال ۱۳۴۴هجری شمسی در باکو چشم از جهان فروبست

علی آقا در یک خانواده روستائی زاده شد. بعد از چند سال تحصیل، مدرسه را ترک کرده و در شهر باکو برای امرار معاش به بقالی و سپس نجاری و خراطی مشغول شد. به دلیل استعداد و شوقی که به ادبیات داشت، روزنامه ها و نشریات مختلفی را که در باکو چاپ و منتشر می شدند مطالعه می کرد. اشعاری را که سروده بود برای دوستانش می خواند و بر اثر تشویق همین دوستان، مدتی را در نزد شاعر بزرگ باکو، عبدالخالق یوسف به فراگیری فنون شعر پرداخت. در جلسات ادبی که در منزل استادش برگزار می شد شرکت می کرد و از محضر ادبا و شعرائی چون آقاداداش منیری و صمد منصوری و عبدالخالق بهره می جست. اشعار خود را نیز در همین مجالس عرضه می کرد. تخلس واحد را نیز در همین مجلس ادبی به او دادند.
واحد در شعر و شاعری، در حدی بود که به وی{یادگار فضولی} می گفتند. اشعار او ورد زبان ها بود.
بو فخر دیر منه واحد، کی خلق شاعری یَم
بؤیوُک فضولی لرین خاک پای نیْن بیری یَم
اوجالتدی عؤمروُموُ نَشو و نماسی اؤلکه میزین
نَه قَدَر وار بو جهان، هرگز اؤلمَرَم دئییرَم
و به راستی که واحد در بین اقوام ترک زبان جهان همیشه زنده است، چرا که اشعارش را مردم ازبر هستند و هنرمندان دنیای موسیقی بر شعر های واحد آهنگ می سازند و خوانندگان ترک زبان اشعارش را می خوانند.
علی آقا واحد برای اولین بار یکی از اشعار خود را در روزنامه ی اقبال باکو به چاپ رساند و بعد از آن همه ناشرین مجلات و روزنامه ها طالب چاپ اشعار وی شدند.
واحد در جوانی عاشق دختری به نام زلفیه شد. ولی زلفیه علی جوان را با همه ی احساسات پرخروش و عواطفی که مختص انسان هائی با روحیات شاعرانه است تنها گذاشت. علی بعد از شکست در عشق زندگی را طور دیگر می دید. و برای بیان دنیای تجرد خود به سرودن شعر روی می آورد.
دیندیر مَدی ای دل سَنی جانان، عجب اولدی
ائتدین نَه قَدَر ناله و افغان، عجب اولدی
یوُز دفع دئدیم وصل تمناسینه دوُشمَه
یاندیْردی سنی محنت هجران، عجب اولدی
واحد به شهریار، شاعر بزرگ جنوب آذربایجان ارادتی خاص داشت و همیشه آرزوی دیدار وی را داشت ولی افسوس که سیاست های آن زمان مانع از تحقق آرزوی علی آقا واحد شد. واحد شخصی وطن دوست است.
اوُرَگیمده او قَدَر سئوگی واریْمدیْر وطنه
نئجه کی بولبول شیدا اولور عاشق، وطنه
دوران زندگی شاعر شاعر با تحولات و رخدادها و دگرگونی های مختلف سیاسی و اجتماعی سپری شده است. قسمت های شمالی ارس و نواحی قفقاز که در اثر بی لیاقتی های شاهان قاجار از دامن ایران جدا و به روسیه ی تزاری الحاق شده، در ایام جوانی شاعر، دستخوش تحولات اجتماعی و سیاسی غیر قابل پیش بینی می شود. انقلاب بلشویکی لنین به دیار واحد می رسد و حکومت دیکتاتوری کمونیسم با نام اتحاد جماهیر شوروی همه سرزمین های روسیه و قفقاز را تحت تسلط خود در می آورد. با آغاز جنگ جهانی دوم و خود نمائی های استالین سبب حمله ی ارتش آلمان به شوروی و اشغال اراضی آن می شود. در چنین شرایطی جوانان جمهوری خود مختار آذربایجان... نیز به جبهه های جنگ با آلمان نازی اعزام می شوند. واحد هر روز خبر کشته شدن هم ولایتی های خود را می شنود و در تقبیح هیتلر چنین می گوید:
بیلدی عالم هیتلرین خائنلیگین، ادنا لیغیْن
یاغدیْریْر میلیونلا دونیا خلقی نفرت دوُشمنه
حاضیْریْق واحد، صداقتله وطن اوغروندا بیز
هر زمان گؤستَرمَگه قطعی جسارت دوشمنه
بعد از پایان جنگ استالین استبداد را به حدی رساند که هیچ کس جز به خواست حکومت مرکزی قادر به تفکر و بیان نبود و صاحبان فکر و قلم حق ابراز نظر در امور اجتماعی مخالف میل حکومت استالین را نداشتند. در چنین اوضاع سیاسی علی آقا واحد در روزنامه ها و مجلات ترکی زبان فعالیت می کرد و چاپ اشعارش تضمینی برای فروش نشریه بود. و از آنجائیکه تعریف و تمجید از سیاست های حکومتی در رسانه ها، باعث ایجاد یک تفکر همگون با حاکمیت در جامعه می شود، علیهذا حکومت کمونیستی نیز سیاستی را در مدیریت رسانه ای پیش گرفته بود که تعریف و تمجید از استالین و خط فکری و سیاست های وی، به ابزاری برای ترقی و ارتقاء مقام و مال اندوزی برای دنیا طلبان شده بود و اکثر نویسندگان و ادبا قلم خود را در خدمت مجیز گویی به استالین و مداحی از حاکمیت کمونیستی به کار گرفته بودند. در چنین حالی واحد هرگز نخواست شعر خود را به دروغ و تملق آلوده کند و بر اثر همین رفتار کار خود را در مطبوعات از دست داد و علیرغم مراجعات مکرر ماموران حکومتی حاضر به همکاری و تعریف از حکومت کمونیستی و استالین در نشریات نشد. یکی از کسانی که به دستور استالین در جمع هیئات حاکمه ی باکو منصوب شده بود فردی به نام میر جعفر باقر اوف بود که به مرد خون آشام و جلاد معروف بود. وی چنان کرده بود که واحد تحت فشار مالی قرار گرفته و زندگی را به سختی می گذراند.
دولتیم سیم و زریم اولماسا �واحد� خوش دور
گنج طبعیم دولودور گوهر اشعاریله
علی آقا واحد در هفتاد سالگی به سال 1965 میلادی چشم از جهان فرو بست. او تا آنجا مورد غضب عمال حکومت کمونیستی شوروی قرار داشت که وقتی در اتاق مخروبه اش جان سپرد دوستداران و علاقمندانش از ترس مامورین حکومتی جنازه اش را مخفیانه به قبرستان انتقال دادند. چون خوف این را داشتند که به دلیل کینه ورزی اجازه ی دفن جنازه ی واحد را در باکو ندهند. جسم او رفت ولی روحش از این شاد بود که اشعارش در این جهان خواهند زیست تا ذوق های ادبی را سیراب کنند.



اشعار علی اقا واحد

سئوگیلیم بیر بیلمه دین سنسیز نه محنت چکمیشم
بـی وجــود اغیـــارلردن چـــوخ اذیّت چکـــمیشم
ذوق وصلین خاطره گلدیکجه غمدن آغلارام
اؤزگه بیر جانانه سانما دیلده حسرت چکمیشم
مه جمالین گؤرمه یه بیگانه فرصت وئرمه دی
صبح اولونجا هر گئجه کویوندا نوبت چکمیشم
بیوفالیق رسمینی ترک ائت دئدیم ترک ائتمه دین
سـندن اوترو یـالواریب اغیـاره منّت چکـــمیشم
وصـل یـار اولمــاز میسّر هـر بلاکش عاشیقه
من صداقتله بو یولدا چوخ مصیبت چکمیشم
نـازنینلر وصــلینه من نـایل اولســام حــقلی یم
چون کی چوخ مهپاره لر عشقینده زحمت چکمیشم
اؤزگه نی دیندیردی اؤز یاریم منی دیندیرمه دی
ایندی گؤر "واحید" خجالتدن نه ذلّت چکمیشم



اشعار علی اقا واحد

بولبولون ناله‌ی جـانسوزینه باعث گـول ایمیـش
گوله هم عاشیقِ سـرگشتـه اولان بـولبـول ایمیـش
من دئیردیم کی، او مه مهر و وفـا صـاحیبی‌دیـر
دئمه بس، مهر و وفـادن او اوزی غافیل ایمیـش
داشا تـأثیـر ائلـه‌دی آهیــم اودیـله یـاندی
بیر اثر ائتمه‌دی اول شوخه، نـه آهـن‌دل ایمیـش
پیرِ میخانه سـوزون شیـخ قبول ائیلـه‌دی دون
آدم اولادی‌دیر، حقّا کی، هلـه قـابـل ایمیـش
یوخدور عاشیق، دئدی اول مه، منه سندن غیری
گیزلی منـدن، دئمـه، بیگانه‌لـره مایل ایمیـش!
عشقه دل ویرمز ایدیم، بارِ غمیـن بیلسـه‌ایـدیـم
نه بیلیم، عشقدن عشّاقـه بـلا حـاصیـل ایمیـش؟
واحـدا، مشکـل ایشـه خلقـده صبـر اوسـا اگر
اولو تدریج ایله آسان، هـر ایـش مشکل ایمیـش



اشعار علی اقا واحد

عشقین تمام نشئه‌سی دیوانه لیکده‌دیر
میخانه‌نین ملاحتی مستانه لیکده‌دیر
جاهل‌لر ایله عارفین اولماز علاقه‌سی
حال اهلینین تکاملی فرزانه لیکده‌دیر
لعلین خیالی کونلومه دولسا، عجب ده‌گیل
گیزلین خزینه‌نین چوخی ویرانه لیکده‌دیر
یئتمز وفاسی آخره نامرد اولان‌لارین
شخصین بوتون دیانتی مردانه لیکده‌دیر
واحد! اگر چی صنعته قیمت وئریرسه خلق
شعرین ده قدر و قیمتی دردانه لیکده‌دیر



اشعار علی اقا واحد

بیر نفر اهل وفا مین بی‌وفادن یاخشیدیر
بیر صداقت اهلی مین اهل ریادن یاخشیدیر
هانسی گول دیر حسنده سندن گوزه‌ل دیر، سئوگیلیم
هانسی بولبول عشقده من بینوادن یاخشیدیر
قاشلارین چرخین هلالیندن، اوزین خورشیددن
صورتین آیینه‌ی گیتی نمادن یاخشیدیر
بیر داها خالین گوزه‌ل‌لیک آرتیریر رخسارینه
بیر غلط سوزدیر دیمشلر، آغ قارادان یاخشیدیر
گوزلرین صحرای چین آهولریندن دل فریب
عنبرین گیسولرین مشک خطادن یاخشیدیر
صحتی بیمار، عشقین کعبه‌ی کوینده‌دیر
اهل درده خاک راهین توتیادن یاخشیدیر
مین بلا طوفانی، قوپسا، ذره گلمه‌ز عینیمه
رخنه گورمز هر بنا کیم ابتدادن یاخشیدیر
جاهله تبلیغ عرفان ایله‌ملک آسان ده‌گیل
دیده‌ی خفاش ایچون ظلمت ضیادن یاخشیدیر
واحد،انصافاً دیسین تبریزده دوستوم اعتماد
گنجلرده هانسی شاعر �بی‌ریادن� یاخشیدیر



اشعار علی اقا واحد

دیل بیلن سوز آنلایان بیر نازلی یار ایستر کونول
لاله‌دن، گول‌دن گوزه‌ل بیر نوبهار ایستر کونول
اعتبارین گورمه‌ینجه سئومه‌رم بیر دیلبری
نازنین مهپاره‌لردن اعتبار ایستر کونول
هر قارا زولفون اسیری اولمارام بوندان سورا
ایندی عالم اوزگه‌دیر، خوش روزگار ایستر کونول
اوینایوب، گولمه‌ک، دانیشماق، عیش و نوش ایامیدیر
بولبول شیدا کیمی مین لاله‌زار ایستر کونول
هر طرف گول‌دیر، چیچک‌دیر بئیله آزاد ئولکه‌میز
دائم اوز خوشبخت خلقین بختیار ایستیر کونول
بیز سووه‌ت خلقین حقیقتله سئوون عاشق‌لریک
خائنی، ادنانی یوردومدان کنار ایستر کونول!
بختور، واحد، او کس‌لر دیر بو خوش عالمده‌دیر
هر زمان بو شن حیاتی پایدار ایستر کونول!



اشعار علی اقا واحد

گول منی سن ایسته سن عومروم هدر اولماز
صلح اولماسا، اولاد وطن بخته ور اولماز
آزاده لیقی، صولحی سئویلر بیزیم ائللر
بیر یئرده کی، صولح اولسا، او یئرده ضرر اولماز
اودلار وطنین نازلی گوزه للر بورویوبدور
ائللرده مثل وارکی، گوزل سیز شهر اولماز
آهیم اودو بلکه ائله سین قلبینه تاثیر
نیسان سویونو ایچمه یه داشدان گهر اولماز
هیجران گئجه سی، من چکنی چکمه سین اغیار
ظننیم جه قیامت گونو بوندان بتر اولماز
زولفون اوزونو توتسادا، گویچک لیگین آرتیر
ظلمت گئجه لر اولماسا آیدین سحر اولماز
واحد سنه، غم چکمه رقابت ائدن اولسا
مین گول قووشا بیر یئره، بحر خزر اولماز



اشعار علی اقا واحد

گؤزللر ایچره سن ای ماهپاره بیرد نه سن
گؤزل لرین گؤزو سن، زلفی قاره بیرد نه سن
گؤل اؤزلی نازلی صنم لر دوشر قدم لرینه
بو چشم مست ایله قیلسان اشاره بیرد نه سن
سن اولماسان منی هجران غمی هلاک ائیلرشکسته کونلومه عالمده چاره بیرد نه سن
زمانه اهلینه مشهورسان گؤزل لیکده
بو سر گیزلی دگیل، آشکاره بیرد نه سن
او ذوقی دولت دنیایه وئرمه رم هردم
من فقیره ده قیلسان اشاره بیرد نه سن
گؤزل حیاتینی واحد فنایه صرف ائتمه
سنی زمانه یئتیرمز دوباره بیرد نه سن



اشعار علی اقا واحد

ای گول، سنی آخر، بیلیرم اویره دن اولدو
سالدین منی هیجرانه، بو بیلمم، نه دن اولدو؟
دوزدوم نه قده ر زحمته، هر نازینی چکدیم
کونلوم غمی- عشقینله اسیرئ- محن اولدو
سن بویله وفاسیزدا دئییل دین، بیلیرم منظنیمجه، سنی بو ایشه تحریک ائدن اولدو
رسوایئ- جاهان ائیله دین آخر منی، گئتدین
ایندی منه بیگانه گلیب طعنه زن اولدو
بیر واخت پیشیمان اولاجاقسان بو عمل دن
سندن بو ایشین، بلکه حسابین چکه ن اولدو
گزدین، گوزلیم، غیرایله، من دردینی چکدیم
گلدی نه بلا باشیما، بو غصه دن اولدو
واحید او گولون وصلینه بیگانه یئتیشدی
دردین چکه ن عالمده بیر آنجاق حسن اولدو

اشعار علی اقا واحد

کؤنلوم یئنه بولبول کیمی شیدایی-وطن دیر،
مجنون ائدن عاشیق لری لئیلایی-وطن دیر.

یوزلرله گؤزل عاشیقی اولسام دا من،امّا
قلبیم یئنه ده عاشیقی- سئودایی- وطن دیر.

دونیایه گؤزللیک وئرن، البتّه، گونش دیر،
اونداندا گؤزل خلقه تجلّایی- وطن دیر.

قویماز بو مقدّس یئره بیگانه توخونسون،
هرکس کی،صداقتلی دیر،ابنایی-وطن دیر.

تعریفی-بهشت ائیلمه سین خلقیمه هئچ کس
جنّت ده، بهشت ده بیزه صحرایی-وطن دیر.

واحید،ائله ظّن ائیله کی،من یوسیفی-عصرم،
معشوقه منه عشقی -زولیخایی- وطن دیر